meraklısına kaktüs!..

Türkiye’de kaktüsler hakkında çok az şey biliniyor. Oysa bu sevimli, çok fazla bakım  istemeyen bitkiler hep çok ilgimi çekmiştir. Ben de yapı marketlerden birinden üzerinde çiçeği olan minnacık bir kaktüs aldım ve senelerdir bakıyorum.  Ama gözüm daha büyük ve daha şekilsiz olanlarında açıkçası.

Geçen gün Açık Radyo’da kaktüsler hakkında bir söyleşi dinledim.  Meğersem Türkiye’de epey kaktüs meraklısı varmış. Üstüne üstlük bir de kaktüs derneği kurulmuş. Kurucularından biri de sevgili Ediz Hun'muş. Açıkçası gerçekten çok şaşırttı beni dinlediğim o yaklaşık 1 saatlik program. Derneğin güzel ve doyurucu bir de web sitesi var sizlerle paylaşmak istediğim. Eğer  kaktüs seviyorsanız ya da kaktüs almak istiyorsanız Türkiye’de www.kaktusrehberi.com ‘u ya da  yurtdışından http://cactus-guide.com/true-and-false-about-cactus/  ‘ü mutlaka ziyaret edin.  Ayrıca bir çok özel kaktüs seraları da var. Kaktüs satın almak istiyorsanız İstanbul’da Sarıyer’de Ünal serasını veya Silivri’de Ayhan Olcay serasını ziyaret edebilir ve kaktüsler hakkında bilgi alabilirsiniz.

Şimdi kaktüsler hakkında bazı temel bilgiler:

Yeni Dünya olarak bilinen Amerika kıtalarının (kuzey ve güney) endemik bitkileri olan kaktüsler ışık ya da suyun azaldığı dönemlerde hayatta kalmayı başarabilecek su tutma özelliği yanında, aşırı su kaybını engelleyebilecek şekilde gözeneklerini kapatmak, fotosentez işlemini gece de sürdürebilmek ya da çok olumsuz şartlarda uyku fazına geçerek uygun koşulları beklemek gibi, özel bazı başka yetenekler de geliştirmişlerdir. Hemen tüm kaktüsler gövde sukkulentidir, yani suyu gövdelerinde biriktirirler. Gövde dışında köklerde, dallarda ya da yapraklarda su biriktiren kaktüs ya da diğer sukkulentler vardır.
Kaktüsler göçmen kuşların dünyanın diğer yerlerine  tohumlarını taşımaları sonucu yayılmaktadırlar. Kaktüs kelimesi Yunanca “Kaktos” tan gelmektedir, deve dikeni anlamına gelir. Kaktüsün dikenleri  bitkiyi yırtıcı hayvanlardan, aşırı rüzgardan korur ve geceleri nemini korumasını sağlar.

Kaktüsün çiçekleri gösterişlidir , sarı, beyaz, kırmızı ve mor renklerde açar. Kaktüsler kısa süreli olarak ilkbaharda çiçeklenir. Yaklaşık 2000 çeşit kaktüs bulunmaktadır.  Kaktüsler iç mekanda ve dış mekanda yetiştirilebilir. Çoğunluğu güneş ışığı ve iyi bir drenaj isterler. Fakat Christmas Cactus’ü gölgeden hoşlanır.
Aloe Vera ve Kalanchoe da kaktüsgillerdendir ve saksıda yetiştirilebilir.

Küresel ısınmanın da önemli bir faktör olduğu bu dönemde gövdesinde su tutabilen kaktüslerin daha yaygın bitki örtüsü olarak kullanılması da su harcaması açısından faydalı olabilir.

Kaktüsler sadece çöllerde mi yaşarlar?
Sanılanın aksine kaktüsler gerçek kum çöllerinde yaşamazlar. Kum çölü hiç yağmur olmayan yer demektir. Oysa kaktüs de olsa, yaşamak için her bitkinin az veya çok su gereksinimi vardır. Kaktüsler ve diğer sukkulentler gezegenimizde oldukça geniş alanlar kaplayan ve yarı-çöl (desierto, matorral, chaparral) olarak adlandırılan bölgelerin bitkileridir. Yarı çöller ABD (Arizona çölü), Meksika (Sonoran çölü), Peru, Şili (Atacama çölü) ve diğer Güney Amerika ülkeleri ile Afrika'nın bir çok bölgesinde bulunur. Buralarda yıllık yağış çok az ve düzensizdir (200-500 mm/yıl). Tüm kaktüsler Amerika kıtalarının (kuzey ve güney) endemik bitkileridir. Diğer sukkulentler ise bütün kıtalarda yaygın olarak bulunurlar.

Kaktüsler daha mı az ilgi isterler?
Pek çok kişi, zaten oldukça olumsuz şartlarda yaşamakta olan bu bitkilerin hemen hiç ilgi gösterilmese de yaşayabileceklerini düşünürler, bir anlamda doğrudur, ihmal edilmeyi tolere edebilirler, ancak, kaktüsler de yaşayan canlılardır ve bakım gördükleri taktirde her yıl düzenli olarak çiçek açıp büyürler. Uzunca bir süre sulanmayan bir kaktüs, bir süre sonra uykuya geçecektir, bu da eğer uygun zaman değilse, bitkinin büyümesini durdurması anlamına gelecektir.
Ne zaman çiçek açarlar? Kuru, çöl bölgelerinde uzun süren kuraklık dönemlerinde-ki bu kış ve yaz mevsimleri ile bahar aylarının önemli bir bölümüdür-kaktüsler uykuya geçerler. Kuraklık sorununu aşabilmek için kısa bir yaşam döngüsü kurgulamışlardır. Bu sayede, yağmurların başlamasıyla birlikte çabucak gelişip dallanıp, yapraklanıp çiçeklenirler ve bir aydan kısa bir süre zarfında tohum üretmeye başlarlar. Gece çiçek açanlar genellikle açık renklere sahiptirler, böylelikle tozlaşmayı sağlayabilmek adına, büyük kelebekler, yarasalar ve gece uçan bazı kuşların dikkatini daha kolay çekebilirler.

Yeni başlayanlar için kolay bakım teknikleri:
Seralar ve yapı marketlerinin bahçe bölümlerinde bulabileceğiniz türlerin pek çoğu, aslında yeni başlayanlar için uygundur. Tahmin edebileceğiniz gibi, bu gibi yerlerde kaktüs konusunda gerçekten uzmanlaşmış kimseler yoktur. Nazik ve çok değerli bir tür, bakımsızlık veya uygun olmayan şartlar sonucu ölebilir, bu nedenle de bu gibi yerlerde daha çok kolay bakılabilecek, harcı alem kaktüsler bolca bulunabilir. 
Yapı marketlerde bulabileceğiniz türler genellikle birkaç yıl içinde çiçeklenecek türlerdendir.

Feng Shui ve Kaktüsler

Peki kaktüsler feng shui’ye göre evde bakılabilir mi?
Bildiğiniz gibi evinizi feng shui’ye göre düzenlerken eşyaların durdukları noktalar önem kazanır. Kaktüsün de evinizdeki yeri önem kazanır.

Kaktüslerinizi yerleştirirken birden fazla çeşidi aynı alanda tutmaya dikkat edin. En uzunu en ortada, en kısaları kenarda kalacak şekilde yerleştirilmelidir.