Gölgelerin renkli çiçekleri : Ortancalar

Ortancaların anavatanı, çoğu çiçekli çalılarda olduğu gibi Uzakdoğu’dur. Türkiye’deki ortancalar genelde “Hydrangea Macrophylla” türlerindendir. Yerliler mükemmel bakımlı olmadığından ithallere göre biraz cılız durabilirler ama sakın ortancanın şaşırtmasına kanmayın. Kocaman çiçek bir sene sonra küçücük pembe; aldığınız mor; mavi, pembe ya da beyaz olabilir. “Ama nasıl olur ben aldım, ben diktim. Rengi nasıl değişir” diye bunalımlara girmeyin. Ortanca topraktaki “ph” değerine yani asit oranına göre sonradan renklenir. Toprak ne kadar kireçliyse pembe beyaz; bunun tam zıttı, ne kadar asitliyse yani simsiyah besince zenginse, o kadar mavi mor olur. Aslında maviyi demir sülfat, paslı demir suları ya da renklendirici çivit ilaveleriyle de yapabilirsiniz, size kalmış.

Ortanca yaz aylarında hem bahçelerimizi güzelleştiren hem de kesme çiçek olarak evleri neşelendiren ve değişik renkleriyle yaz düğünlerini şıklaştıran bir çiçek. Ortancaya ilkbahardan başlayıp Eylül'e kadar bol su verilmeli kışın su azaltılmalıdır. Gelişme dönemi boyunca her hafta suyuna besin karıştırmalıdır. Kışınsa aydınlık bir ortamda, ayda bir besin vermek yeterli olacaktır. İlkbahar-Yaz ve Sonbahar boyunca bolca su (yazın neredeyse hergün) verilmeli, kışınsa kökler ölmeyecek kadar sulanmalıdır. Asla kireçli su kullanılmamalıdır. Yaz boyunca her iki haftada bir sulama suyuna açelya gübresi katılması iyi sonuç verir.

Ortanca yarı gölgeden hoşlanır, direkt güneş alan mekanlarda tutulmamalıdır. Ortanca ilkbaharda, yeni sürgünler ortaya çıkınca budanır. Sonbaharda yapılan budama, kışın bitkinin donmasına sebep olabilir. Ortanca, toprakta asit seviyor demiştim. Dikimde hazırlayacağınız özel karışıma bayılacaktır. Elenmiş toprak, kum, yaprak çürükleri, öğütülmüş kabuk ve gazete kâğıdı parçalarını, yanmış büyükbaş hayvan (at, inek, varsa deve!..) gübresini harmanlayıp ortancayı dikin; mor-mavi açsın. Toprağınız asitliyse pembeleştirmek için ya kireç serpin ya da güvercin, tavuk gübresi dökün. Çok koyu pembe-kırmızı tonlar için bir kova suya biraz sirke ilave edin, bakalım sonuç istediğiniz gibi olmuş mu?

Gölge kadar önemli bir konu da ortancaların rutubeti sevmesi; susuz kalamazlar. Zaten kalırlarsa hemen yaprağı, çiçeği boynunu büker, kendini belli eder. Hemen sulayın. Üretimi yaz sonunda çeliklemeyle çok basit. Aldığınız dalı, yapraklarını temizleyip toprağa saplayın, gelişecektir. Ama daha garantili bir sonuç için köklendirme tozu deneyin. Bol güneşli ve açıklık bir yerde değil, duvar dibinde ya da ağaç altında yetiştirin. Yarı gölge, kuytu, serin bir yer onun daha iyi gelişmesi için idealdir. Ama siz siz olun tamamen güneşini de kesmeyin. Sulama yaparken buharlaşmanın daha az olduğu sabah erken ya da güneşin batmasına yakın saatleri tercih edin.